Sveitarfélög og skógrækt
Samantekt úr málþingi
Hlutverk sveitarfélaga
Sveitarfélögin eiga að spila ákveðið hlutverk í skógrækt en það er misjafnt hversu mikið. Sum sveitarfélög hafa eigin deildir sem sjá um skóga (eins og Reykjavík með Borgarskóga), en annars staðar byggist starfsemin meira á áhugamannafélögum og sjálfboðaliðum.
Helst ættu sveitarfélögin að:
- halda við stígum og aðstöðu,
- styðja við fræðslu og útikennslu,
- skapa umgjörð sem hvetur íbúa til þátttöku.
Helstu áskoranir
Gestir nefndu þrjá meginþætti sem standa í vegi:
- Fjárhagsvandi – oft vantar fjármagn til að halda við þeim skógum sem þegar eru til.
- Skipulag – ekki alltaf skýr ábyrgð eða stefna innan sveitarfélaga.
- Mannafli – skortur á bæði sérfræðingum og almennu vinnuafli til skógræktar, grisjunar og viðhalds.
Að auki er áskorun að viðhalda áhuga í lengri tíma – auðvelt er að safna fólki til að planta nýjan skóg, en erfiðara að fá fólk til að sinna viðhaldinu þegar á líður.
Þátttaka íbúa
Mikil áhersla var lögð á að virkja almenning, sérstaklega börn og ungmenni. Hugmyndir sem komu fram:
- kenna börnum í leik- og grunnskólum hvað skógrækt er og tengja útikennslu við skóga,
- nota samfélagsmiðla til að kynna verkefnin,
- bjóða íbúum að taka þátt í gróðursetningu og viðhaldi,
- halda fjölskyldudaga og viðburði í skógum,
- hvetja ungt fólk til sjálfboðastarfa.
Ávinningur fyrir sveitarfélög
Ávinningurinn er bæði praktískur og samfélagslegur:
- skógar binda kolefni og styðja loftslagsmarkmið,
- heilsufarsleg áhrif – bæði hreyfing og jákvæð áhrif á geðheilsu,
- skógar styrkja samfélagið sem samkomustaður og sameiginlegt verkefni,
- þeir nýtast til útikennslu og fræðslu,
- gera náttúruna aðgengilegri, líka í þéttbýli.
Samstarf við ríki og félög
Gestir voru sammála um að sveitarfélög ættu sjaldnast að standa ein í skógrækt. Nauðsynlegt er að:
- ríkið taki meiri þátt til að tryggja heildstæða stefnu,
- sveitarfélög vinni með skógræktarfélögum og áhugamönnum,
- tengja verkefni saman milli sveitarfélaga.
Styrkir og fjármögnun
Möguleikar eru til að fá styrki, bæði frá ríki og öðrum opinberum aðilum. Kolefnisbinding var nefnd sem möguleg fjármögnun, þó flestir voru sammála um að það ætti að vera aukaatriði frekar en aðalmarkmið enda bæði dýrt og tímafrekt að fá vottun á kolefniseiningar. Þyrftu þau að kaupa þjónustu af Kolviði, Skógarkolefni eða aðra vottunaraðila.
-Landbótasjóður
-Skógræktarfélag Íslands
Niðurstaða
Sveitarfélög geta haft mikið að segja í skógrækt en hlutverkið er fyrst og fremst að skapa umgjörð, tryggja að svæðin séu aðgengileg og lifandi, og virkja íbúa til þátttöku.
Það þarf fjármagn, skipulag og mannskap – ekki bara til að gróðursetja nýjan skóg heldur líka til að sinna honum til framtíðar.
Skógar bjóða upp á margvíslegan ávinning fyrir samfélagið: loftslag, heilsu, útivist, fræðslu og samveru. Samstarf sveitarfélaga, ríkis og félaga er lykillinn til að þessi ávinningur nýtist sem best.
Hugleiðingar:
Hver er framtíð skógaræktarfélaga og hver er staða skógræktar ef þau leggjast af?
Er tímabært að krefjast markvissari aðkomu ríkis til að tryggja uppbyggingu og viðhald á skógum hjá sveitarfélögum?
Hvernig er þessu háttar erlendis? Hverjar eru áherslurnar í nágrannalöndum okkar?